gòngxī

贡熙 (gòngxī) — адзін з гістарычных экспартных грэйдаў кітайскай зялёнай гарбаты смажанага тыпу (chǎoqīng, 炒青), вядомы ў Еўропе XVIII стагоддзя пад імем Hyson і цесна звязаны з імем 熙春 (xīchūn). Сёння гэта перадусім таварная катэгорыя ўнутры сямейства мэйча і чжуна, а не асобная «аўтарская» гарбата.

Месца ў сістэме зялёных гарбатаў

Каб зразумець 贡熙, яго трэба паставіць у шэраг таварных сартыровак. Магістральная вось экспартнай зялёнай гарбаты ў Кітаі — гэта два вялікія сямействы смажанай гарбаты: мэйча (眉茶, méichá) з доўгім скручаным лістом і чжуча (珠茶, zhūchá, gunpowder) са скручаным у шарыкі лістом. Пры ачыстцы і сартыроўцы грубай гарбаты (máochá) фабрыка падзяляе масу на калібраваныя грэйды.

У лінейцы мэйча грэйды выстройваюцца па змяншэнні памеру і роўнасці ліста: 特珍 (tèzhēn, Special Chunmee), 珍眉 (zhēnméi, Chunmee), 凤眉 (fèngméi), 雨茶 (yǔchá), 贡熙 (gòngxī) і 秀眉 (xiùméi). У лінейцы чжуна паралельна вылучаюцца ўласныя фракцыі — уласна gunpowder, а таксама 雨茶, 贡熙 і 秀眉. Такім чынам 贡熙 — гэта не месца вырастання і не спосаб апрацоўкі, а пазіцыя ў сартыровачнай рашотцы: адзін з адсеваў, якія атрымліваюць пры рафінаванні як доўгай, так і круглай смажанай гарбаты.

Важна адрозніваць 贡熙 (Hyson) і 雨茶 (yǔchá, Young Hyson). 雨茶 — кароткі скручаны адсеў рафінавання, які гістарычна ішоў у Еўропу пад імем Young Hyson, «малады Hyson». Гэтыя грэйды суседнічаюць у адным тэхналагічным ланцужку і нярэдка згадваюцца разам.

Тэруар і паходжанне

Будучы сартыровачным грэйдам, 贡熙 не прывязаны да аднаго павета — яго даюць раёны вытворчасці мэйча і чжуна. Гістарычнае сэрца гэтых вытворчасцей — «трохкутнік» правінцый Чжэцзян, Аньхой і Цзянсі (浙皖赣), дзе склаліся класічныя экспартныя зялёныя гарбаты:

• 屯绿 (túnlǜ, Tunlu) з аньхойскіх Туньсі і Сюнін — гістарычная экспартная мэйча Хуэйчжоу, якая ўваходзіла ў знакамітую пару «祁红屯绿» (ціхун і туньлю).
• 婺绿 / 饶绿 (wùlǜ / ráolǜ) з цзянсійскіх Уюань і Шанжаа — пра якія кажуць «茶不到婺源不香» («гарбата не стане духмянай, не дайшоўшы да Уюаня»).
• 遂绿 / 杭绿 / 温绿 (suìlǜ / hánglǜ / wēnlǜ) — асноўныя чжэцзянскія мэйча.
• 平水珠茶 (píngshuǐ zhūchá) з раёна Піншуй каля Шаасіна (Чжэцзян) — ікона gunpowder, якая дае пры рафінаванні ў тым ліку грэйд 贡熙.

Гэтыя зоны ляжаць у субтрапічным узгорыстым поясе Усходняга Кітая з туманамі, кіслымі глебамі і выражанай сезоннасцю — умовамі, якія фарміруюць шчыльны, «каштанавы» (lìxiāng, 栗香) профіль смажанай зялёнай гарбаты.

Сыравіна і культывары

贡熙 не звязаны з адным канкрэтным гатункавым кустом. Сыравінай для экспартнай мэйча і чжуна традыцыйна служаць мясцовыя папуляцыйныя гатункатыпы (群体种) пералічаных чайных раёнаў. Паколькі 贡熙 фарміруецца на стадыі рафінавання з агульнай масы ліста, яго «гатункавы твар» вызначаецца хутчэй фракцыяй ліста і рэгіёнам, чым асобным культыварам. Гэта адрознівае яго ад імянных «аўтарскіх» зялёных гарбатаў, дзе культывар і месца строга зададзены.

Тэхналогія

Апрацоўка прытрымліваецца агульнай схемы смажанай зялёнай гарбаты (chǎoqīng). У першаснай выдзелцы грубай гарбаты ліст праходзіць фіксацыю нагрэвам (杀青), скручванне і прасмажванне-сушку. Для мэйча характэрная выдзелка «доўгага смажанага» ліста (长炒青), для чжуна — «круглага смажанага» (圆炒青), пры якой ліст згортваецца ў шчыльныя шарыкі.

Ключавая стадыя для з’яўлення 贡熙 — рафінаванне (精制) грубай гарбаты. Тут ужываюць:

• прасейванне і каліброўку (筛分),
• веерную сепарацыю па вазе і шчыльнасці (风扇),
• ручную і механічную выбарку прымешак (拣剔),
• фінальную дасушку-«дабіванне агнём» (扑火).

У ходзе гэтага працэсу маса падзяляецца на грэйды па даўжыні, таўшчыні і роўнасці скруткі. 贡熙 вылучаецца як адна з фракцый, займаючы ў лінейцы мэйча месца паміж 雨茶 і дробным лёгкім адсевам 秀眉.

Стандарты і градацыя

贡熙 належыць да сістэмы таварнай градацыі экспартнай зялёнай гарбаты, дзе гатункі мэйча і чжуна выбудаваны па змяншэнні якасці і калібру. У рамках мэйча парадак такі: 特珍 → 珍眉 → 凤眉 → 雨茶 → 贡熙 → 秀眉. Для чжуна паралельна ідуць уласна gunpowder, 雨茶, 贡熙 і 秀眉.

Канкрэтныя нумары дзеючых стандартаў і гандлёвыя коды (唛号) для 贡熙 ў апорным матэрыяле не прыведзены, таму тут яны свядома апускаюцца. Дастаткова зафіксаваць прынцып: 贡熙 — гэта рафінаваны грэйд, а не першасны прадукт, і яго месца ў іерархіі вызначаецца вынікам сартыроўкі.

Смак і заварванне

Профіль 贡熙 наследвае агульны характар смажанай зялёнай гарбаты свайго рэгіёну. Базавая палітра мэйча — каштанавы водар (lìxiāng), зеленавата-бліскучы сухі ліст (lǜrùn, 绿润), насычаны і моцны настой (chúnhòu, 醇厚). Для грэйдаў чжуна характэрная падвышаная ўстойлівасць да шматразовых праліваў (耐泡), што наследваецца і фракцыяй 贡熙 з круглай гарбаты.

Практычныя арыенціры заварвання для смажанай зялёнай гарбаты такога тыпу:

• вада каля 80 – 85 °C, каб не выпаліць зеляніну ў гаркату;
• умераная навеска, сярэдняя працягласць настойвання;
• некалькі кароткіх праліваў — шчыльна скручаны ліст раскрываецца паступова.

Паколькі 贡熙 фарміраваўся як масавы экспартны тавар, яго каштоўнасць гістарычна была ў надзейнай моцы і стабільнасці настою, а не ў тонкай араматыцы вышэйшых веснавых збораў.

Гісторыя і культура

Імя Hyson — адно з найстарэйшых у еўрапейскім і амерыканскім гандлі кітайскай гарбатай. У XVIII стагоддзі зялёныя гарбаты пад назвамі «熙春» і «贡熙» (xīchūn, gòngxī) шырока разыходзіліся па Еўропе. Само 熙春 літаральна азначае «квітнеючая, дабрабытная вясна», а 贡 («даніна, паднесены») дадае грэйду канатацыю адборнасці. Паралельна ў абароце было і імя Young Hyson — тое, што ў кітайскай сістэме адпавядае грэйду 雨茶.

Гэтыя назвы належаць эпосе, калі кітайская зялёная гарбата была ключавым экспартным таварам марскога гандлю, а еўрапейскія і амерыканскія пакупнікі аперыравалі ўласнымі гандлёвымі імёнамі грэйдаў — Hyson, Young Hyson і іншымі. 贡熙 / 熙春 замацаваўся як адно з пазнавальных абазначэнняў зялёнай гарбаты таго перыяду. З часам дамінуючым экспартным зялёным стаў Chun Mee (珍眉) з галоўным рынкам у Паўночнай і Заходняй Афрыцы, перадусім у Марока, тады як гістарычнае еўрапейскае імя Hyson зрушылася ў разрад гістарычных і нішавых.

Як адрозніць

Некалькі арыенціраў, якія дапамогуць не зблытаць 贡熙 з суседнімі паняццямі:

• 贡熙 ≠ геаграфічная гарбата. Гэта сартыровачны грэйд смажанай зялёнай гарбаты, а не назва месца (у адрозненне ад 屯绿, 婺绿, 平水珠茶).
• 贡熙 vs 雨茶 (Young Hyson). Абодва — рафінаваныя грэйды сумежных лінеек; 雨茶 апісваецца як кароткі скручаны адсеў, гістарычны Young Hyson.
• 贡熙 vs 珍眉 (Chunmee). 珍眉 — асноўны, больш буйны і роўны грэйд мэйча з масавым экспартным рынкам; 贡熙 стаіць ніжэй па лінейцы і гістарычна нёс асобнае еўрапейскае імя Hyson.
• 贡熙 з мэйча vs з чжуна. Адзін і той самы грэйд можа паходзіць з рафінавання доўгай смажанай (眉茶) і круглай смажанай (珠茶) гарбаты; у другім выпадку ён наследвае характэрную для gunpowder устойлівасць настою.

Іншымі словамі, сустракаючы ў старых каталогах слова Hyson, варта чытаць яго як гістарычнае гандлёвае імя зялёнай смажанай гарбаты, якой у сучаснай кітайскай сістэме адпавядаюць грэйды 贡熙 і 熙春.